ذبیح الله منصوری
ذبيح الله منصوری بسيار ساده می زيست و به همسر و دو فرزند خود علاقه فراوانی داشت همواره از خودکشی برادرش که جزو 53 نفر همراهان ارانی به زندان افتاده بود و سه سال محکوميت يافت و بعداً خود را از بين برد ناراحت بود.
ذبيح الله منصوری که نوشته ها و ترجمه هايش خوانندگان فراوان يافت، نويسنده ای بود بسيار متواضع و دير جوش و گوشه گير؛ وقتی بعد از شهريور 20 (بعد از تبعید رضاشاه) او را شناختم و کراراً برای ترجمه و نوشتن مقاله در چاپخانه او را می ديدم گفتگو با او فقط در چند جمله خلاصه می شد.
از ذبيح الله حکيم اللهی دشتی که جامعه کتابخوان ما او را با نام «ذبيح الله منصوری»می شناسد نزديک به هزار و 400 نوشته، ترجمه و کتاب باقی مانده که بعضی از آن ها با وجود حجم زياد صفحات و مجلدات متعدد به فروش بالايی دست پيدا کرده اند.
درباره اين مترجم نام آشنا حرف و حديث هايی مثل اين مورد که الحاقات او به متن چندين برابر متن اصلی نويسنده است و ... بسيار است اما نمی توان ناديده گرفت که چاپ های چهل و چندم بعضی از ترجمه های او حکايت از اقبال عمومی به آثار وی دارند.
منصوری شهرت خود را بين اهل مطالعه به ترجمه کتاب هايی همچون «خواجه تاجدار»، «سينوحه» و «محمد پيغمبری که از نو بايد شناخت» مديون است.
ناشرانی که کار های وی را چاپ کرده اند می دانند که ترجمه های منصوری- هرچند که حجيم و چند جلدی هستند- همواره از پرُ درآمد ترين کتاب ها بوده و هستند. ترجمه ذبيح الله منصوری از «سينوحه» نوشته «ميکا والتاری» که چاپ اول آن در سال 1364 شمسی منتشر شد تا به امروز به 47 چاپ رسيده است.
برگردان او از «فرزند نيل» نوشته هوارد فاوست تا به حال 10 چاپ خورده و چاپ چهاردهم «محمد پيغمبری که از نو بايد شناخت» نوشته کنستان ويرژيل گيورگيف با ترجمه وی به چاپ چهاردهم رسيده است.
چاپ دهم «سفرنامه ماژلان» نوشته «پيگار فتادی لومبارد» و بيست و هفتمين دوره انتشار کتاب «کنيز ملکه مصر» اثر «ميکل پيرامو» از ترجمه های ديگر اين مترجم پرُتلاش هستند که توسط نشر زرين چاپ و منتشر شده اند.
«خداوند الموت» نوشته نويسنده فرانسوی «پل آمير»* با ترجمه منصوری در حال حاضر به چاپ 43 رسيده و برگردان او از کتاب «امام حسين و ايرانيان» تاليف «کورت فريشلر» چاپ 17 خود را در انتشارات جاويدان سپری می کند.
علاوه بر آثار ياد شده، رمان 10 جلدی «سه تفنگدار»، کتاب 4 جلدی «سرزمين جاويد»، «منم تيمور جهانگشا»، «کنت مونت کريستو»، «جنگ ايرانيان»، «زندگی و سرانجام ماری آنتوانت» ، «اسپارتاکوس»، «غرش طوفان» ، «ژوزف بالسامو»، «ملاصدرا» و بسياری رُمان و کتب تاريخی ديگر بخش کوچکی از ترجمه های معروف منصوری در عمر 89 ساله او را تشکيل می دهند.
آثار اين مترجم که به خاطر حجم وسيع ترجمه ها و نوشته هايش** جزو نوادر تاريخ تاليف و ترجمه در ایران و شاید جهان به حساب می آيد همان اندازه که پرُفروش و عامه پسند بوده و هستند، به همان اندازه نيز جدّی و مورد پسند حرفه ای های ادبيات نيز بوده اند.
منصوری در کنار چاپ کتاب هايش که توسط چند ناشر معروف و نام آشنا مثل «امير کبير» ، «جاويدان» ، «زرين» ، «مستوفی» و ... منتشر شده، با نشريات و جرايد کثير الانتشار جدی و عامه پسند نيز همکاری داشته که از ميان اين دو طيف مختلف المنافع می توان از «کتاب هفته» که توسط احمد شاملو اداره می شد و «خواندنيها» که علی اصغر اميرانی آن را می گرداند اشاره کرد. او برای هر دو اين مجلات هر هفته می نوشت و ترجمه می کرد.
ذبيح الله حکيم اللهی دشتی معروف به ذبيح الله منصوری در 18 خرداد 1365 شمسی تنها روی یکی از تخت های بيمارستانی که در آن بستری بود چشم ها را روی هم گذاشت و در سن 89 سالگی جان به جان آفرين تسليم کرد تا از اين پس هزار و چهارصد نوشته، ترجمه و کتابش دمخور روزهای خوب و بد ما شود.
تعدادی از آثار شادروان ذبیح الله منصوری:
- غرش طوفان (7 جلد) (1336 ) از الکساندر دوما ( پدر)
- قبل از طوفان (8 جلد) از الکساندر دوما ( پدر) ( مجموعهای از 3 کتاب ملکه مارگو ، مادام مونسورو و پاسداران 45 گانه)
- سه تفنگدار (10 جلد) (1336 ) از الکساندر دوما ( پدر)
- شاه جنگ ایرانیان در چالدران و یونان (جون بارک واشتن فنو) (1346 )
- عشاق نامدار (3 جلد) (1346 )
- خواجه تاجدار (1347 ) از ژان گور
- امام حسین و ایران (1351 ) از کورت فریشلر
- مغز متفکر جهان شیعه «امام صادق» (1354 )
- سقوط قسطنطنیه (1359 ) از میکا والتاری
- خداوند الموت (حسن صباح) (1359 ) از پل آمیر
- ملا صدرا (1361 ) از هانری کربن
- عارف دیهیم دار (1362 ) از جیمز داون
- غزالی در بغداد (1363 ) از ادوارد توماس
- جراح دیوانه (1364 ) از ژارگن توروالد
- سرزمین جاوید (4 جلد) (1370 ) از رومن گیرشمن
- زندگی خصوصی کاترین کبیر (1372 ) از جرج پی. کوچ
- سینوهه پزشک فرعون (2 جلد) از میکا والتاری
- من کنیز ملکه مصر بودم از میکل پیرامو
- سفرنامه ماژلان از پبگافتا دی لومباردو
- اسپارتاکوس (؟) از هوارد فاست
- ژوزف بالسامو (3 جلد) الکساندر دوما ( پدر)
- محبوس سنت هلن یا سرگذشت ناپلئون از اوکتاو اوهری
- شاه طهماسب و سلیمان قانونی از آلفرد لابی ار
- دلاوران گمنام ایران در جنگ با روسیه تزاری (؟) از ژان یونیر
- مکاتبات چرچیل و روزولت از وارن اف. کمبل
- پطر کبیر (2 جلد) از رابرت ماسی
- عایشه بعد از پیغمبراز کورت فریشلر
- محمد پیغمبری که از نو باید شناخت از کنستانتین ویرژیل گئورگی
- ایران و بابر از ویلیام ارسکین
- ملکه ویکتوریا از الیزابت لانفورد
- خاطرات یک جراح بزرگ آلمانی از ارهارد لوتز
- لولیتا از ولادیمیر ناباکوف